Po zamachu terrorystycznym, do którego doszło 7 listopada w Krakowie, w internecie pojawiła się fala fałszywych informacji. Według Ministerstwa Cyfryzacji najpopularniejsze narracje dezinformacyjne osiągnęły łącznie ponad 200 mln wyświetleń. Ośrodek Analizy Dezinformacji NASK zgłosił do moderacji platform społecznościowych ponad 2000 kont rozpowszechniających nieprawdziwe treści. Wśród nich wykryto boty oraz kilkadziesiąt profili posługujących się językiem rosyjskim lub nawiązujących do Rosji.
Ministerstwo Cyfryzacji oraz Ośrodek Analizy Dezinformacji NASK prowadzą nadzwyczajny monitoring treści publikowanych w mediach społecznościowych w związku z zamachem w Krakowie. Instytucje analizują pojawiające się informacje i zgłaszają platformom społecznościowym konta rozpowszechniające dezinformację. Działania prowadzone są we współpracy z centrum antyterrorystycznym Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Wśród ponad 2000 zgłoszonych kont zidentyfikowano zautomatyzowane profile publikujące treści przede wszystkim w językach polskim, angielskim, francuskim i niderlandzkim. Kilkadziesiąt analizowanych kont posługiwało się bezpośrednio językiem rosyjskim lub zawierało w nazwach i opisach cyrylicę bądź odniesienia do Federacji Rosyjskiej.
Największe nasilenie dezinformacji odnotowano w sobotę, 7 listopada, około godz. 18. Wówczas nastąpiła kumulacja wcześniej publikowanych fałszywych przekazów, które zaczęły docierać do coraz większej liczby odbiorców. Według resortu cyfryzacji łączne skumulowane zasięgi najpopularniejszych narracji przekroczyły tego dnia 200 mln wyświetleń. Następnie liczba wzmianek i ich zasięgi zaczęły spadać.
Jedną z najbardziej rozpowszechnionych teorii była informacja, jakoby zamach został zaplanowany przez polski rząd przy udziale Unii Europejskiej. Według szacunków Ministerstwa Cyfryzacji łączny zasięg tej fałszywej narracji mógł wynieść nawet 200 mln wyświetleń. Przekaz zyskał szczególną popularność po osłabieniu się innych teorii pojawiających się bezpośrednio po ataku.
Kolejna nieprawdziwa narracja sugerowała, że rząd zorganizował zamach, aby uzasadnić odwołanie Marszu Niepodległości zaplanowanego na 11 listopada w Warszawie. Fałszywe informacje były szczególnie intensywnie rozpowszechniane w sobotnie popołudnie, osiągając zasięg około 5,6 mln. Ministerstwo Cyfryzacji poinformowało, że przekaz został oficjalnie zdementowany, a jego popularność zaczęła spadać.
W sieci szeroko rozpowszechniano również twierdzenia, że sprawca strzelaniny był żołnierzem Wojska Polskiego. Ich popularność wynikała z faktu, że napastnik miał na sobie umundurowanie. Narracja osiągnęła blisko 18 mln zasięgu, jednak została szybko zdementowana przez odpowiednie instytucje.
Inna fałszywa teoria łączyła strzelaninę w Krakowie z protestami organizowanymi pod Trybunałem Konstytucyjnym. Opierała się między innymi na nieprawdziwych informacjach o niewystarczającej liczbie funkcjonariuszy służb obecnych na miejscu zamachu. Według szacunków NASK przekaz mógł osiągnąć łącznie nawet 14 mln zasięgu. Jego popularność stopniowo wygasła. Do rozpowszechniania tej informacji przyczyniły się również niektóre popularne polskie media.
W pierwszych godzinach po tragedii rozpowszechniano także informacje sugerujące, że sprawca był obywatelem Ukrainy lub że za organizacją zamachu stała Ukraina. Po oficjalnym potwierdzeniu narodowości napastnika przez służby narracja szybko straciła na popularności. Następnie pojawiły się próby przedstawiania sprawcy jako rzekomego najemnika walczącego wcześniej w szeregach ukraińskiej armii.
W niedzielę, 8 listopada, zaczęła zyskiwać popularność kolejna teoria, według której zamach miał zostać zainscenizowany z udziałem statystów. Ministerstwo Cyfryzacji wskazało jednak, że jej zasięgi pozostawały stosunkowo niewielkie w porównaniu z wcześniejszymi fałszywymi przekazami.
Tego samego dnia około godz. 8 odnotowano ponowny wzrost zainteresowania tematyką zamachu w internecie. Nowe publikacje dezinformacyjne nie osiągały jednak już tak dużych zasięgów jak w sobotę. Według resortu wynikało to głównie z faktu, że były rozpowszechniane przez użytkowników posiadających stosunkowo niewielkie grono odbiorców.
Ministerstwo Cyfryzacji podkreśliło, że wcześniejsze narracje dezinformacyjne stopniowo wygasają wraz z publikowaniem zweryfikowanych informacji przez służby i instytucje publiczne. Jednocześnie w internecie pojawiają się nowe fałszywe przekazy, które zastępują te tracące popularność. Instytucje zapowiedziały publikowanie kolejnych komunikatów dotyczących wykrywanych działań dezinformacyjnych.
Resort zwraca uwagę, że rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji może służyć wzbudzaniu strachu, podważaniu zaufania do instytucji publicznych oraz pogłębianiu podziałów społecznych. Szczególnym zagrożeniem są media społecznościowe, których algorytmy mogą zwiększać widoczność treści wywołujących silne emocje. Ministerstwo Cyfryzacji i NASK wskazują, że podstawowym sposobem ograniczania dezinformacji jest sprawdzanie źródeł informacji, szczególnie podczas gwałtownie rozwijających się wydarzeń.
