Spalony wóz telewizji, płonąca Tęcza, atak na ambasadę Rosji i setki zatrzymanych. Marsz Niepodległości w Warszawie ma za sobą kilka bardzo burzliwych edycji. Najwięcej osób policja zatrzymała w 2020 roku (309), najwięcej policjantów zostało rannych w 2014 roku (51), a największe straty przyniósł rok 2011. Ostatnie marsze przebiegały spokojniej, choć mimo zakazów nie brakowało pirotechniki.
Policyjne bilanse z 11 listopada zwykle obejmują wszystkie wydarzenia tego dnia w Warszawie, a nie wyłącznie sam marsz.
Pierwsze poważne incydenty towarzyszyły Marszowi Niepodległości już w 2010 roku. Podczas demonstracji i kontrmanifestacji w centrum Warszawy dochodziło do przepychanek oraz starć z policjantami. Funkcjonariusze byli obrzucani kamieniami, a jeden z nich odniósł obrażenia i trafił do szpitala z podejrzeniem wstrząśnienia mózgu. W związku z wydarzeniami tego dnia zatrzymano 33 osoby, z których 17 przedstawiono zarzuty czynnej napaści na funkcjonariusza.
Rok później, 11 listopada 2011 roku, w stolicy doszło do jednych z najpoważniejszych zamieszek towarzyszących obchodom Święta Niepodległości. W różnych częściach miasta dochodziło do starć z policją, niszczenia mienia i ataków na funkcjonariuszy. Według ówczesnego komunikatu Komendy Stołecznej Policji do jednostek doprowadzono 210 osób, w tym 92 obywateli Niemiec. Obrażenia odniosło 40 policjantów, z których 22 udzielono pomocy medycznej. Podczas zamieszek uszkodzono 14 radiowozów i spalono wóz transmisyjny TVN24, a straty stacji oszacowano na ok. 2 mln zł. Miasto wyceniło swoje straty, m.in. zniszczone elementy infrastruktury drogowej i przystankowej, na ok. 72 tys. zł.
W 2012 roku do kolejnych starć doszło jeszcze przed rozpoczęciem przemarszu. Na ulicy Marszałkowskiej grupa kilkudziesięciu osób zaatakowała funkcjonariuszy zabezpieczających zgromadzenie. Policja użyła środków przymusu bezpośredniego, w tym broni gładkolufowej, a Marsz Niepodległości rozpoczął się z opóźnieniem. Według policyjnych statystyk tego dnia do jednostek doprowadzono 132 osoby, a ośmiu policjantów trafiło do szpitala.
Szczególnie niebezpieczny przebieg miały wydarzenia z 11 listopada 2013 roku. Grupa kilkudziesięciu osób odłączyła się od głównej kolumny marszu i skierowała w stronę budynku zajmowanego przez skłot „Przychodnia” przy ulicy Skorupki. W kierunku obiektu rzucano kamieniami, racami, petardami i butelkami z łatwopalną cieczą. Doszło do starć, a strażacy musieli interweniować przy dwóch podpalonych samochodach.
Tego samego dnia podpalono instalację artystyczną „Tęcza” na placu Zbawiciela. Do kolejnego poważnego incydentu doszło przed ambasadą Federacji Rosyjskiej. W kierunku placówki rzucano race, podpalono budkę wartowniczą i kontener na śmieci, a część uczestników próbowała sforsować bramę ambasady. Rosja zażądała przeprosin i odszkodowania, a polskie MSZ wyraziło głęboki żal z powodu incydentu. Śledztwo w sprawie podpalenia budki prokuratura umorzyła w 2019 roku, nikt nie został skazany.
Niebezpiecznie było również przy ulicy Goworka, gdzie zamaskowani napastnicy zaatakowali kamieniami i racami nieuzbrojonych funkcjonariuszy policyjnego Zespołu Antykonfliktowego. Policjanci mieli na sobie charakterystyczne kamizelki i nie mieli broni służbowej ani innych środków przymusu bezpośredniego. W związku z naruszeniami prawa warszawski ratusz, na wniosek policji, podjął decyzję o rozwiązaniu zgromadzenia. Według końcowego bilansu policji zatrzymano 72 osoby, a rannych zostało 12 policjantów.
Do kolejnych poważnych zamieszek doszło w 2014 roku, tym razem przede wszystkim w rejonie ronda Waszyngtona. Grupa zamaskowanych osób, która oddzieliła się od marszu, rzucała w policjantów kamieniami, petardami, racami i butelkami z benzyną. Niszczyła również przystanki komunikacji miejskiej oraz znaki drogowe. Marsz został zatrzymany na moście Poniatowskiego, a do działań skierowano oddziały prewencji i policję konną. Funkcjonariusze użyli armatek wodnych oraz broni gładkolufowej.
Bilans działań służb w 2014 roku był poważny. Obrażenia odniosło 51 policjantów, z których 44 przewieziono do szpitali, a 11 hospitalizowano. Do jednostek policji trafiło 276 osób, w tym 199 zatrzymanych.
Po kilku latach gwałtownych zamieszek kolejne edycje Marszu Niepodległości miały spokojniejszy przebieg. W 2015 roku, jak informowała Polska Agencja Prasowa, nie odnotowano poważnych starć z policją ani osób rannych. Nadal jednak używano materiałów pirotechnicznych. Race i petardy odpalano między innymi na moście Poniatowskiego, a część z nich zrzucano w kierunku Wisłostrady i Wisły. Jedna z rac trafiła również w samochód Telewizji Polskiej.
Również w 2016 roku policja informowała o braku poważniejszych incydentów. Funkcjonariusze zwracali jednak organizatorom uwagę na zagrożenia związane z odpalaniem petard i przypominali o konieczności zapewnienia bezpieczeństwa uczestnikom zgromadzenia.
W 2017 roku doszło do głośnego zdarzenia z udziałem kobiet protestujących przeciwko faszyzmowi. Grupa manifestantek usiadła na jezdni w Alejach Jerozolimskich, trzymając transparent „Stop faszyzmowi”. Według informacji Rzecznika Praw Obywatelskich część uczestników marszu szarpała, obrażała i kopała protestujące kobiety, które następnie wyniesiono z ulicy.
Sprawa znalazła swój finał w Sądzie Najwyższym. W lutym 2021 roku, po kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich, uniewinniono dwie uczestniczki protestu, wcześniej ukarane za przeszkadzanie w przebiegu zgromadzenia. Sąd uznał, że ich zachowanie stanowiło formę pokojowego wyrażania poglądów i nie mogło zakłócić marszu liczącego kilkadziesiąt tysięcy osób.
W 2018 roku, w setną rocznicę odzyskania niepodległości, marsz był rekordowo liczny. Według policji przeszło w nim ok. 250 tys. osób, a na czele szli prezydent Andrzej Duda i premier Mateusz Morawiecki. Incydenty odnotowano w rejonie ronda de Gaulle’a, gdzie w kierunku kontrmanifestantów Obywateli RP, KOD-u i Strajku Kobiet rzucano butelkami i racami. W trakcie przemarszu członkowie Młodzieży Wszechpolskiej spalili także flagę Unii Europejskiej.
Przed Marszem Niepodległości w 2019 roku policjanci zatrzymali kilkanaście osób, przy których znaleziono między innymi maczety, noże, pałki teleskopowe, toporki, broń gazową i kominiarki. Zatrzymań dokonano w trzech różnych miejscach w ramach działań prewencyjnych, zanim osoby te dotarły na manifestację. Sam przemarsz został oceniony przez policję jako jeden z najspokojniejszych w historii wydarzenia.
Do ponownej eskalacji przemocy doszło 11 listopada 2020 roku, w czasie pandemii. Prezydent Warszawy nie zgodził się na zgromadzenie, a sądy utrzymały tę decyzję, więc organizatorzy zapowiedzieli przejazd samochodami. Wiele osób przyszło jednak pieszo. W rejonie ronda de Gaulle’a i Muzeum Narodowego doszło do starć z policjantami. W kierunku funkcjonariuszy rzucano kamieniami, racami, butelkami i innymi niebezpiecznymi przedmiotami.
Jednym z najpoważniejszych zdarzeń był pożar w kamienicy przy alei 3 Maja, w pobliżu mostu Poniatowskiego. Raca wpadła do pracowni Stefana Okołowicza, badacza twórczości Witkacego. Na budynku wisiały tęczowa flaga i baner Strajku Kobiet. Według straży pożarnej ogień najprawdopodobniej wywołała pirotechnika. Strażacy szybko opanowali pożar i nikt nie został ranny. Policja opublikowała później wizerunki osób, które mogły mieć związek z podpaleniem.
Po wydarzeniach z 2020 roku prokuratura wszczęła śledztwo dotyczące czynnej napaści na policjantów i naruszenia porządku publicznego. Rannych zostało 35 funkcjonariuszy. Według podsumowania, które policja przekazała Rzecznikowi Praw Obywatelskich, zatrzymano łącznie 309 osób, w tym 36 podejrzanych o popełnienie przestępstw. To najwięcej zatrzymań w historii marszu. Rzecznik zwrócił się również do policji o wyjaśnienie okoliczności niektórych interwencji, w tym zasadności użycia środków przymusu bezpośredniego.
Jedna z tych interwencji dotyczyła 74-letniego fotoreportera „Tygodnika Solidarność” Tomasza Gutrego. Przy rondzie de Gaulle’a trafił go w twarz pocisk z broni gładkolufowej, który złamał mu kości twarzy. Komendant stołeczny policji przeprosił i nazwał zdarzenie nieszczęśliwym wypadkiem. Prokuratura umorzyła śledztwo, a w 2023 roku sąd utrzymał tę decyzję.
W 2021 roku Marsz Niepodległości przebiegł bez większych starć, choć nie zabrakło incydentów. Podczas przemarszu spalono flagę Niemiec oraz fotografię ówczesnego przewodniczącego Platformy Obywatelskiej Donalda Tuska. Rzecznik Komendy Głównej Policji insp. Mariusz Ciarka informował, że funkcjonariusze analizują te zdarzenia pod kątem ewentualnego naruszenia prawa.
Rok później, w 2022 roku, doszło do interwencji wobec kontrmanifestantów w pobliżu ronda de Gaulle’a. Policjanci obezwładnili i wynieśli z tego rejonu kilku mężczyzn posiadających transparenty, między innymi z hasłem „Nacjonalizm to nie patriotyzm”. Podczas wydarzenia działaczki Młodzieży Wszechpolskiej spaliły również flagę Strajku Kobiet.
Podczas Marszu Niepodległości w 2023 roku nie odnotowano zamieszek porównywalnych z wydarzeniami sprzed dekady. Nie oznaczało to jednak braku pracy dla policjantów. Zgodnie z podsumowaniem PAP podczas zabezpieczenia obchodów w Warszawie zatrzymano 56 osób i zabezpieczono ponad 1100 sztuk materiałów pirotechnicznych.
W 2024 roku stołeczna policja interweniowała podczas obchodów Święta Niepodległości wobec 164 osób. Wśród nich 94 osoby posiadały lub używały zabronionych tego dnia materiałów pirotechnicznych. Funkcjonariusze zabezpieczyli między innymi 197 rac, 485 petard i 320 flar. Zatrzymano łącznie 70 osób, w tym 49 w związku z posiadaniem środków odurzających, 10 osób poszukiwanych oraz cztery podejrzewane o udział w bójce. Kolejne zatrzymania dotyczyły między innymi znieważenia funkcjonariusza, propagowania nazizmu i naruszenia przepisów prawa lotniczego.
Podczas ubiegłorocznej edycji, 11 listopada 2025 roku, Marsz Niepodległości przebiegł spokojnie, bez poważniejszych incydentów. Pomimo obowiązującego zakazu uczestnicy używali jednak materiałów pirotechnicznych. Kolumna marszu dotarła na błonia PGE Narodowego około godziny 16.30.
Podczas zabezpieczenia warszawskich obchodów w 2025 roku policjanci zatrzymali 40 osób, głównie w związku z posiadaniem narkotyków. Wśród zatrzymanych znajdowały się również osoby poszukiwane listami gończymi. Jak poinformował rzecznik Komendy Stołecznej Policji mł. insp. Robert Szumiata, przy 91 osobach znaleziono ponad 820 różnego rodzaju środków pirotechnicznych. Policja oceniła przebieg obchodów jako bezpieczny.
