Pod ziemią w centrum Warszawy znaleźli niezwykłe przedmioty. Odkrycia sięgają XVII wieku

Interwencje

Odkrycia archeologiczne przy Świętojerskiej 9 w Warszawie odsłoniły ślady kilku stuleci historii stolicy. Podczas kilkumiesięcznych badań archeolodzy odnaleźli fundamenty XIX-wiecznych kamienic, pozostałości XVII-wiecznej kuźni, przedmioty codziennego użytku oraz zabytki związane z działalnością dawnych warsztatów. Wśród znalezisk znalazły się również kule muszkietowe, które mogą pochodzić z czasów insurekcji warszawskiej w 1794 roku, a także przejście w murze prawdopodobnie związane z gettem warszawskim.

Badania prowadzono od czerwca do połowy października 2026 roku na terenie położonym między ulicami Świętojerską, Długą i Nowiniarską. Prace realizowało Stowarzyszenie Starożytników przed rozpoczęciem budowy nowych siedzib Sejmiku Województwa Mazowieckiego oraz Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Ich celem było rozpoznanie i udokumentowanie historycznych pozostałości zabudowy oraz zabezpieczenie odnalezionych zabytków.

Archeolodzy odsłonili fundamenty, piwnice i fragmenty oficyn dawnych kamienic, pozwalające odtworzyć układ historycznych posesji. Jeszcze w XVIII wieku znajdowały się tu głównie ogrody, stajnie i budynki gospodarcze. W XIX wieku teren stopniowo zabudowywano kamienicami, warsztatami i sklepami, a przestrzeń między budynkami ograniczała się do niewielkich podwórek. Odnalezione przedmioty, w tym fragmenty szklanych naczyń, porcelany, ceramiki, kafli piecowych, fajek, monety i narzędzia, pozwalają lepiej poznać życie codzienne dawnych mieszkańców Warszawy.

Ozdobny fragment terakotowego elementu z reliefowymi ornamentami, eksponowany w przeszklonej gablocie.
Fot. Balzola Polska/ Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków

Szczególnie interesującym odkryciem są przepalone cegły i pozostałości konstrukcji pieca, wskazujące na działalność kuźni prawdopodobnie już w XVII wieku. Badacze odnaleźli również kamienie litograficzne związane z drukarnią Bolesława Wierca. Znaleziska potwierdzają, że okolice ulicy Długiej przez stulecia były miejscem działalności rzemieślniczej, handlowej i usługowej.

Odkrycia archeologiczne przy Świętojerskiej 9 dostarczyły także możliwych śladów wydarzeń historycznych. Wśród wydobytych przedmiotów znalazły się ołowiane kule muszkietowe, które archeolodzy wiążą z insurekcją warszawską z 1794 roku. W rejonie placu Krasińskich i ulicy Świętojerskiej dochodziło wówczas do walk mieszkańców miasta z wojskami rosyjskimi. Pochodzenie kul wymaga jednak dalszych badań, które pozwolą dokładniej określić ich wiek i okoliczności znalezienia się w ziemi.

Do najbardziej zaskakujących znalezisk należą fragmenty wapiennej sztukaterii i detali architektonicznych, które prawdopodobnie pochodzą z dawnej kaplicy teatynów. Zakon prowadził przy ulicy Długiej konwikt, a jego zabudowania rozebrano w XVIII wieku. Odkryte elementy mogą dostarczyć nowych informacji o wystroju nieistniejącej już kaplicy. Archeolodzy odnaleźli ponadto historyczną studnię, pozostałości infrastruktury sanitarnej oraz tablicę z datą 1863 roku.

Uwagę badaczy zwróciło również przejście w murze, które mogło prowadzić do getta warszawskiego lub umożliwiać wydostawanie się z niego podczas niemieckiej okupacji. Niewykluczone, że było wykorzystywane do nielegalnego przenoszenia żywności i innych towarów. Na obecnym etapie jest to jednak hipoteza, a dokładne przeznaczenie przejścia wymaga dalszej weryfikacji.

Zardzewiały fragment metalowego przedmiotu z zachowanym białym i czerwonym napisem „Białego”, eksponowany w gablocie
Fot. Balzola Polska/ Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków

Choć prace terenowe dobiegły końca, badania nad odnalezionymi przedmiotami będą kontynuowane. Specjaliści przeanalizują ich pochodzenie, wiek i przeznaczenie, porównując je z podobnymi zabytkami z Polski i innych krajów Europy. Pełne opracowanie materiału może potrwać od dwóch do trzech lat. Znaleziska mają następnie trafić do Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie.

Zakończenie wykopalisk umożliwia rozpoczęcie kolejnego etapu inwestycji przy Świętojerskiej 9. Powstaną tam dwa siedmiokondygnacyjne budynki, z których każdy będzie miał sześć kondygnacji nadziemnych i jedną podziemną. Nowa siedziba Sejmiku Województwa Mazowieckiego będzie liczyć ponad 6,8 tys. m² powierzchni użytkowej, a budynek Sądu Apelacyjnego ponad 5,3 tys. m². Między obiektami zaplanowano ogólnodostępny plac z zielenią i elementami małej architektury. Zgodnie z najnowszym harmonogramem zakończenie inwestycji przewidziano na drugą połowę 2029 roku.

Zobacz wideo

Podobne artykuły