Sytuacja kryzysowa może natychmiast sparaliżować państwowe służby. W pierwszych godzinach będą zajęte priorytetowymi działaniami strategicznymi, co oznacza, że strażacy czy ratownicy nie przyjadą do zawału serca czy lokalnej awarii na osiedlu. – Naszym obowiązkiem jest się przygotować, aby odciążyć system – przekonuje Dawid Komuda, pomysłodawca inicjatywy Sąsiedzka Obrona Cywilna, która od blisko roku prężnie rozwija się na warszawskiej Ochocie.
Projekt zrodził się z potrzeby uzupełnienia gigantycznej luki w polskim systemie ochrony ludności cywilnej. Podczas gdy w krajach bałtyckich czy w walczącej Ukrainie procedury ewakuacji i ochrony cywilów są stale dopracowywane, w Polsce mieszkańcy wciąż muszą liczyć przede wszystkim na siebie. Pomysłodawca przedsięwzięcia to właściciel szkoły przetrwania OldCraft Survival, strażak-ratownik OSP oraz uczestnik działań pomocowych na terenach powodziowych w 2024 r. z zastępem ZHP Granica. Swoje doświadczenie przekłada na praktykę – do sierpnia 2026 roku w ramach autorskiego programu na Ochocie przeszkolił około 300 osób.
Przez 11 miesięcy Komuda realizuje warsztaty całkowicie na własny koszt, jeżdżąc po całej Polsce (najbliższe szkolenie odbędzie się w październiku w Lublinie). – To, co robimy, powinno zawstydzać decydentów. Oddolna presja społeczna jest kluczowa, bo dopiero za oczekiwaniami mieszkańców idzie jakakolwiek reakcja władz. Tych oficjalnych szkoleń jest wciąż za mało i często są niskiej jakości – punktuje organizator.
Filozofia Sąsiedzkiej Obrony Cywilnej opiera się na budżetowych, ogólnodostępnych rozwiązaniach i budowaniu relacji z sąsiadami. Podstawą jest zbudowanie świadomości o zagrożeniach i nauka obsługi sprzętu bez konieczności generowania ogromnych kosztów. Podczas spotkań – organizowanych m.in. na Górce Szczęśliwickiej – mieszkańcy na własnej skórze testowali łączność za pomocą zwykłych radiostacji PMR czy urządzeń CB. Choć ich zasięg w gęstej miejskiej zabudowie bywa ograniczony, stworzenie tzw. sieci sąsiedzkiej pozwala na przekazywanie kluczowych informacji z klatki do klatki lub przez osoby dysponujące mocniejszymi antenami.
Na szkoleniach uczymy, że przygotowanie kryzysowe nie ogranicza się do spakowanego plecaka i zostawienia go przy drzwiach. Gotowość – jak podkreśla Komuda – musi być wielowymiarowa. Zagrożenie może zastać nas w pracy, w samochodzie, w szkole czy na działce. Dlatego zapasy wody, prosta kurtka czy podstawowe narzędzia powinny być rozproszone w miejscach, w których przebywamy na co dzień. Równie ważny co sprzęt jest trening odporności na dyskomfort. Mieszkańcy wezmą udział kolejnym treningu w swoim domu “24 godziny bez prądu dla zdrowia psychicznego i odporności społecznej”. Sprawdzają w praktyce, co naprawdę działa, a co w warunkach stresu okazuje się zbędnym ciężarem. Do szkoleń podchodzą od strony praktycznej. Elementem ćwiczeń jest też tzw. „wagon kolejowy” – symulacja, w której uczestnicy muszą zderzyć się z realnym ciężarem, wielkością i logistyką dorobku zabieranego w pośpiechu, podczas nagłej potrzeby ewakuacji. https://www.facebook.com/share/1Eaixdw4oj/
Co istotne, inicjatywa przyciąga cały przekrój społeczeństwa. Blisko 60 procent uczestników warsztatów to kobiety, które chcą zdobyć realne umiejętności. Sąsiedzi uczą się od siebie nawzajem – w ramach projektu odbywają się spotkania z obsługi agregatów prądotwórczych, kursy samoobrony Combat 56, a także realizowany online program zadań domowych, obejmujący m.in. kupienie zapasów, przetestowanie drogi do najbliższej studni czy po prostu sąsiedzkie zapukanie do drzwi z ciastem.
Jak zaznacza Dawid Komuda, w sytuacji zagrożenia kluczowa pozostaje umiejętność opanowania emocji, chłodna analiza oraz słuchanie oficjalnych komunikatów radiowych nadawanych np. przez stacje na baterie. Żaden wyćwiczony scenariusz nie przygotuje nas na rzeczywistość w stu procentach, ale przygotowanie sąsiedzkie i znajomość podstawowych zasad pozwalają przetrwać najtrudniejsze momenty. Inicjatywę oraz nadchodzące harmonogramy bezpłatnych szkoleń można śledzić na grupie Facebook: Sąsiedzka Obrona Cywilna.
