Historyczny układ urbanistyczny ulicy Wilczej w warszawskim Śródmieściu został wpisany do rejestru zabytków. Decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków obejmuje nie tylko zabytkowe kamienice, ale również jezdnię, chodniki, skwery, zieleńce oraz charakterystyczne elementy przestrzeni miejskiej. Ochroną objęto łącznie 129 działek ewidencyjnych i ich fragmentów na odcinku od Alej Ujazdowskich do ulicy Koszykowej. To jeden z najlepiej zachowanych fragmentów przedwojennej Warszawy.
Historia ulicy Wilczej sięga XVIII wieku, choć jej początki są znacznie starsze. Już w XV wieku tereny, przez które przebiega, należały do rodziny Wilków-Kałęckich. Początkowo znajdowała się tam droga prowadząca przez grunty rolne, określana jako „Na Wilczem”. Dopiero w XVIII wieku zaczęła przekształcać się w miejską ulicę.
W połowie XIX wieku Wilcza stała się częścią regularnej siatki ulic południowej Warszawy. Wraz z rozwojem miasta drewniane domy stopniowo ustępowały miejsca murowanym kamienicom. Ulicę przedłużono również w kierunku Koszykowej, kształtując układ urbanistyczny, którego znaczna część przetrwała do współczesności.
Przy Wilczej powstawały reprezentacyjne budynki mieszkalne projektowane przez uznanych architektów. Do dziś zachowały się między innymi kamienice autorstwa Wacława Heppena i Józefa Napoleona Czerwińskiego przy Wilczej 8 i 29A, budynek zaprojektowany przez Adolfa Inatowicza-Łubiańskiego pod numerem 60 oraz luksusowe kamienice Horowitzów przy Wilczej 69 i 71, będące dziełem Józefa Steinberga. Z historyczną zabudową tej części miasta związany był również Stefan Szyller, autor kamienicy Rothberga przy Marszałkowskiej 66.
Ulica przez lata przyciągała przedstawicieli warszawskiej inteligencji, lekarzy, prawników, artystów i pisarzy. Mieszkał przy niej między innymi Bolesław Prus. Po II wojnie światowej w kamienicy przy Wilczej 11 zamieszkali związani z Polskim Radiem Władysław Szpilman, Roman Jasiński oraz Jerzy Wasowski.
Wpis do rejestru zabytków obejmuje także elementy, które na co dzień mogą pozostawać niezauważone. Pod ochroną znalazły się między innymi historyczne granitowe krawężniki z profilowanymi wjazdami na posesje, zachowane układy chodników, szpalery drzew oraz charakterystyczne otwarcia widokowe przy skrzyżowaniach. Na niektórych krawężnikach do dziś widoczne są ślady działań wojennych.
Podczas Powstania Warszawskiego w 1944 roku część zabudowy Wilczej została zniszczona. Pomimo wojennych strat zachowały się jednak historyczny przebieg ulicy i podział parcelacyjny. W miejscach, gdzie nie odbudowano dawnych kamienic, powstały nowe budynki, często dostosowane wielkością do otaczającej zabudowy. Niektóre z nich odsunięto od historycznej linii pierzei, tworząc dodatkową przestrzeń dla zieleni.
Dzięki zachowaniu dawnego układu przestrzennego Wilcza nadal odzwierciedla charakter wielkomiejskiej Warszawy z przełomu XIX i XX wieku. Jest jednym z nielicznych fragmentów stolicy, w których można dostrzec ciągłość historycznej zabudowy pomimo zniszczeń wojennych i późniejszych przekształceń.
Postępowanie zakończone wydaniem decyzji o wpisaniu układu urbanistycznego ulicy Wilczej do rejestru zabytków zostało wszczęte na wniosek organizacji społecznej Obrońcy Zabytków Warszawy. Decyzja oznacza objęcie ochroną konserwatorską całego historycznego zespołu przestrzennego, a nie tylko pojedynczych budynków. Ma to znaczenie dla zachowania charakteru jednej z najbardziej rozpoznawalnych ulic dawnej Warszawy.
