Na Żoliborzu narasta spór wokół planowanej budowy zespołu żłobkowo-przedszkolnego przy ul. Jerzego Ficowskiego. Inwestycja ma powstać na terenie nazywanym przez mieszkańców Ptasim Zakątkiem. Część mieszkańców protestuje przeciwko wycince zieleni i likwidacji jednego z lokalnych terenów przyrodniczych, natomiast władze dzielnicy przekonują, że nowa placówka jest potrzebna ze względu na deficyt miejsc dla dzieci w południowej części Żoliborza. Kolejna akcja plakatowania terenu w obronie tzw. Ptasiego Zakątka zapowiedziana jest na sobotę 13 czerwca.
Chodzi o teren przy ul. Jerzego Ficowskiego na Żoliborzu Południowym, w rejonie Żoliborza Artystycznego. Mieszkańcy określają go jako Ptasi Zakątek. To zielony obszar z drzewami, krzewami i dziką roślinnością, który przez lata był wykorzystywany jako lokalna przestrzeń spacerowa i rekreacyjna. Według przeciwników inwestycji miejsce pełni również funkcję siedliska ptaków i innych drobnych zwierząt.
Spór przybrał na sile po podpisaniu przez dzielnicę umowy na realizację inwestycji. 24 marca 2026 roku Urząd Dzielnicy Żoliborz zawarł kontrakt z firmą BAUDZIEDZIC Sp. z o.o. Sp. k. na budowę zespołu przedszkolno-żłobkowego przy ul. Ficowskiego. Wartość zadania wynosi 25 675 460,55 zł brutto, a termin realizacji określono na 18 miesięcy od dnia zawarcia umowy. Nowa placówka ma pomieścić 8 oddziałów przedszkolnych dla 200 dzieci oraz 6 oddziałów żłobkowych dla 150 dzieci. W obiekcie ma pracować około 70 osób personelu. Według danych dzielnicy inwestycja obejmuje działkę o powierzchni 6885 mkw. Zabudowa ma zająć 1301,68 mkw., co – zgodnie z informacjami urzędu – pozwoli zachować 60,11 proc. powierzchni biologicznie czynnej.
Największe emocje budzi jednak zapowiadana ingerencja w zieleń. Protestujący wskazują, że realizacja inwestycji będzie oznaczała usunięcie setek drzew i krzewów. W publikacjach dotyczących sprawy pojawiają się informacje o około 200 drzewach wpisanych do ewidencji, natomiast mieszkańcy w swoich argumentach podnoszą także wyższe szacunki dotyczące całej zieleni kolidującej z inwestycją, drogami dojazdowymi i miejscami parkingowymi. Kolejna akcja plakatowania terenu w obronie tzw. Ptasiego Zakątka zapowiedziana jest na sobotę 13 czerwca. Mieszkańcy sprzeciwiający się inwestycji podkreślają, że Ptasi Zakątek jest jedną z nielicznych enklaw zieleni w tej części dzielnicy. Ich zdaniem wycinka doprowadzi do trwałej utraty lokalnego ekosystemu, którego nie da się szybko odtworzyć poprzez nowe nasadzenia. Zwracają też uwagę na ptaki występujące na tym terenie, w tym krogulca – chronionego ptaka drapieżnego.
Obecność krogulca stała się jednym z najważniejszych elementów całej sprawy. Kontrola zespołu nadzoru przyrodniczego z udziałem ornitologa wykazała na terenie inwestycji gniazdo tego ptaka. Dzielnica poinformowała, że w związku z tym harmonogram prac musi zostać dostosowany do cyklu lęgowego, a stanowisko lęgowe objęte ochroną. Oznacza to, że działania przygotowawcze nie mogą być prowadzone w sposób zagrażający lęgowi.
Kolejnym argumentem przeciwników budowy jest przeszłość terenu. Mieszkańcy wskazują, że w rejonie funkcjonowała dawniej infrastruktura kolejowa i przemysłowa, a w pobliżu działały zakłady chemiczne. Obawiają się, że prace ziemne mogą wiązać się z problemem zanieczyszczenia gruntu. Sam urząd również informuje, że przed rozpoczęciem właściwych prac konstrukcyjnych teren pod budynkiem musi przejść proces remediacji, czyli oczyszczenia powierzchni ziemi. Zgodnie z zatwierdzonym planem prace remediacyjne mają zostać zakończone do 1 stycznia 2027 roku.
Protestujący organizowali działania zarówno na miejscu planowanej inwestycji, jak i przed urzędem dzielnicy. Mieszkańcy pojawiali się także na sesjach rady dzielnicy, gdzie wyrażali sprzeciw wobec realizacji inwestycji w obecnej lokalizacji. W maju odbywały się demonstracje związane z planowaną budową i wycinką. Protestujący apelowali również o nagłośnienie sprawy w mediach.
Władze Żoliborza utrzymują, że inwestycja jest potrzebna. Urząd wskazuje na wyniki rekrutacji do przedszkoli w tej części dzielnicy. Według danych przywoływanych przez dzielnicę w rekrutacji na rok szkolny 2023/2024 do trzech placówek w najbliższej i bliższej okolicy – Przedszkola nr 446, Przedszkola nr 443 i Przedszkola nr 87 – złożono łącznie 439 podań na 111 wolnych miejsc. Dzielnica argumentuje, że pokazuje to deficyt miejsc przedszkolnych na Żoliborzu Południowym.
Inny obraz wyłania się z danych ogólnomiejskich. Warszawski ratusz wskazuje, że stolica odczuwa skutki niżu demograficznego, a zapotrzebowanie na miejsca w przedszkolach i oddziałach przedszkolnych spada. Według prognoz miasta liczba dzieci w wieku przedszkolnym zamieszkałych w Warszawie ma spaść z 69 637 w roku szkolnym 2024/2025 do 49 493 w roku szkolnym 2028/2029. Ratusz podaje też, że dzieci 3-letnich rozpoczynających edukację przedszkolną we wrześniu 2026 roku będzie o blisko 2 tysiące mniej. Samorząd podkreśla też, że inwestycja ma być realizowana zgodnie z decyzjami administracyjnymi oraz standardami ochrony zieleni.
Przed rozpoczęciem robót zapowiedziano kontrole przyrodnicze, w tym sprawdzanie obecności gatunków chronionych, ptaków, nietoperzy, drobnych ssaków i owadów oraz ich siedlisk. W przypadku stwierdzenia takich siedlisk wykonawca ma być zobowiązany do podjęcia działań ochronnych. Przedstawiciele dzielnicy wskazują również, że placówka ma odpowiadać na potrzeby rodzin mieszkających w szybko rozwijającej się części Żoliborza. Południowy Żoliborz w ostatnich latach intensywnie się zabudowywał, a wraz z nowymi osiedlami wzrosło zapotrzebowanie na infrastrukturę społeczną. Według urzędu budowa żłobka i przedszkola przy ul. Ficowskiego ma odciążyć istniejące placówki i poprawić dostęp do opieki nad dziećmi.
Spór o Ptasi Zakątek pokazuje konflikt między potrzebą rozbudowy miejskiej infrastruktury a ochroną lokalnej zieleni. Dla mieszkańców protestujących przeciwko inwestycji kluczowe są drzewa, siedliska ptaków, stan gruntu i zachowanie miejsca, które pełni funkcję zielonej enklawy. Dla urzędu najważniejszym argumentem pozostaje deficyt miejsc w publicznych placówkach dla najmłodszych dzieci.
Na obecnym etapie inwestycja nie została wycofana. Umowa z wykonawcą jest podpisana, a dzielnica deklaruje kontynuowanie procesu z uwzględnieniem wymogów przyrodniczych i remediacji terenu. Protest mieszkańców trwa jednak nadal, a sprawa Ptasiego Zakątka stała się jednym z najbardziej widocznych lokalnych sporów inwestycyjnych na Żoliborzu.
