Warszawa przyzna 120 tysięcy złotych za najlepszy reportaż literacki opublikowany w 2026 roku. Rozpoczął się nabór do 18. edycji Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego, w której mogą uczestniczyć zarówno polscy autorzy, jak i zagraniczni twórcy, których książki ukazały się w polskim przekładzie. Kandydatury mogą zgłaszać wydawnictwa, pisarze oraz sami czytelnicy. Zgłoszenia przyjmowane są do 31 grudnia 2026 roku, a zwycięzcę poznamy 22 maja 2027 roku podczas Międzynarodowych Targów Książki w Warszawie.
Stołeczny ratusz poinformował w piątek, 23 października, o rozpoczęciu przyjmowania zgłoszeń do kolejnej edycji jednego z najważniejszych polskich konkursów poświęconych literaturze faktu. Nagroda im. Ryszarda Kapuścińskiego przyznawana jest autorom książek reporterskich, które podejmują istotne problemy współczesnego świata, opisują wydarzenia społeczne i polityczne oraz przybliżają życie ludzi w różnych kulturach. Organizatorem i fundatorem wyróżnienia jest Miasto Stołeczne Warszawa, a współorganizatorem redakcja „Gazety Wyborczej”.
W tegorocznym naborze główna nagroda wynosi 120 tysięcy złotych. Jeśli jury wybierze książkę przełożoną z języka obcego, jej tłumacz lub tłumaczka otrzyma dodatkowo 25 tysięcy złotych. Nagrody pieniężne przewidziano także dla pozostałych uczestników finału. Każdy z czterech pozostałych autorów otrzyma 15 tysięcy złotych, a tłumacze ich książek, jeśli są to przekłady, po 8 tysięcy złotych. Oznacza to, że wyróżnieni zostaną nie tylko twórcy najlepszych reportaży, ale również osoby odpowiedzialne za udostępnienie zagranicznej literatury polskim czytelnikom.
Do konkursu można zgłaszać pierwsze polskojęzyczne wydania reportaży literackich, które ukazały się w Polsce w 2026 roku. Dopuszczone są zarówno książki napisane pierwotnie po polsku, jak i przekłady publikacji zagranicznych autorów. Z udziału wyłączone są antologie, czyli zbiory tekstów różnych twórców. Tematyka zgłaszanych reportaży może być bardzo szeroka i obejmować między innymi wydarzenia historyczne, konflikty zbrojne, problemy społeczne, przemiany kulturowe oraz życie codzienne w różnych częściach świata. Warunkiem jest spełnienie wymagań gatunkowych i formalnych określonych w regulaminie.
Co istotne, zgłoszenia nie są zarezerwowane wyłącznie dla wydawnictw. Kandydaturę może przesłać również autor lub autorka książki, a także każdy czytelnik, który chciałby zaproponować jury wartościowy reportaż. Zgłoszenie można przekazać drogą elektroniczną lub papierową. Należy podać imię i nazwisko autora, a w przypadku przekładu także tłumacza, pełny tytuł publikacji, nazwę wydawnictwa oraz dane osoby lub instytucji zgłaszającej. Wymagane są również adres i dane kontaktowe, w tym numer telefonu.
Organizatorzy podkreślają, że warunkiem udziału w konkursie jest dostarczenie sześciu papierowych egzemplarzy każdej zgłaszanej książki. Należy je przesłać do Urzędu m.st. Warszawy, Biura Kultury, przy placu Bankowym 2, 00-095 Warszawa, na XXIII piętro, do pokoju 2316. Na przesyłce trzeba umieścić dopisek „NAGRODA IM. RYSZARDA KAPUŚCIŃSKIEGO”. Zgłoszenia elektroniczne i pytania dotyczące konkursu można kierować na adresy [email protected] oraz [email protected]. Wydawcy posiadający elektroniczne wersje książek mogą dodatkowo przekazać pliki PDF lub e-booki. Przesłanie publikacji w takiej formie nie zwalnia jednak z obowiązku dostarczenia sześciu egzemplarzy papierowych. Termin przyjmowania zgłoszeń upływa 31 grudnia 2026 roku.
Wyboru najlepszych reportaży dokona jury konkursowe w trzech etapach. Najpierw spośród zgłoszonych publikacji zostanie wybranych dziesięć książek nominowanych do nagrody. Następnie jurorzy ogłoszą pięć tytułów zakwalifikowanych do finału. Obie listy poznamy wiosną 2027 roku. Zwycięzca 18. edycji Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego zostanie ogłoszony 22 maja podczas Międzynarodowych Targów Książki w Warszawie.
Laureatem poprzedniej, 17. edycji nagrody został brytyjski dziennikarz i pisarz Peter Pomerantsev. Jury wyróżniło jego książkę „Propagandysta, który przechytrzył Hitlera. Jak wygrać wojnę informacyjną”, wydaną przez Wydawnictwo Krytyki Politycznej w przekładzie Aleksandry Paszkowskiej. Publikacja przedstawia historię Seftona Delmera, dziennikarza zaangażowanego podczas II wojny światowej w brytyjskie operacje propagandowe wymierzone w nazistowskie Niemcy. Autor wykorzystuje tę opowieść również do analizy współczesnych mechanizmów dezinformacji i wojny informacyjnej.
W 2026 roku do konkursu zgłoszono 137 książek, w tym 96 napisanych po polsku i 41 przekładów z 11 języków obcych. W finałowej piątce znaleźli się Kasper Bajon, Anna Bikont, Joanna Czeczott, Emily Carrington oraz Peter Pomerantsev. Gala wręczenia nagrody odbyła się 30 maja w Nowym Teatrze w Warszawie, w okresie Międzynarodowych Targów Książki.
Nagroda im. Ryszarda Kapuścińskiego została ustanowiona 14 stycznia 2010 roku uchwałą Rady Miasta Stołecznego Warszawy. Jej celem jest promowanie wartościowej literatury reporterskiej oraz upamiętnienie dorobku patrona, jednego z najbardziej rozpoznawalnych polskich reporterów. Ryszard Kapuściński przez ponad 60 lat był związany z Warszawą, a jego książki, takie jak „Cesarz”, „Szachinszach”, „Imperium” czy „Heban”, zdobyły międzynarodowe uznanie i doczekały się przekładów na wiele języków.
Zgłoszenia do 18. edycji konkursu można przesyłać do końca grudnia. Najważniejszym wymogiem pozostaje pierwsze polskojęzyczne wydanie książki w 2026 roku oraz dostarczenie sześciu papierowych egzemplarzy. Autor najlepszego reportażu otrzyma 120 tysięcy złotych, a zwycięzcę poznamy 22 maja 2027 roku.
