Składowisko odpadów w Ryczołku w powiecie mińskim od pięciu lat stanowi poważne zagrożenie dla mieszkańców i pobliskiej infrastruktury. Na terenie miejscowości zalega około 6,5 tysiąca pojemników z niebezpiecznymi chemikaliami, z których część jest już rozszczelniona. Ekspertyza Akademii Pożarniczej wskazuje, że ewentualny pożar mógłby zagrozić nie tylko okolicznym miejscowościom, ale również autostradzie A2 i pobliskiemu lotnisku wojskowemu. W sprawę zaangażowało się Biuro Bezpieczeństwa Narodowego, a burmistrz Kałuszyna podjął decyzję, która ma umożliwić uzyskanie pieniędzy na usunięcie odpadów. Koszt całej operacji może sięgnąć 80 milionów złotych.
Niebezpieczne chemikalia zalegają na prywatnej działce w Ryczołku, niedaleko Kałuszyna. Problem pozostaje nierozwiązany od kilku lat, mimo wielokrotnych interwencji władz samorządowych i mieszkańców. Część pojemników uległa rozszczelnieniu, a na terenie składowiska dochodzi do wycieków substancji chemicznych.
Szczególnie niepokojące są wyniki ekspertyzy przygotowanej przez Akademię Pożarniczą na zlecenie burmistrza Kałuszyna. Specjaliści ocenili zagrożenie pożarowe jako bardzo wysokie. W przypadku zapłonu zgromadzonych odpadów toksyczne opary mogłyby rozprzestrzenić się na obszar oddalony nawet o kilkadziesiąt kilometrów.
Skala potencjalnego zagrożenia wykracza poza teren gminy Kałuszyn. Zaledwie około 7 kilometrów od składowiska znajduje się 23. Baza Lotnictwa Taktycznego w Janowie pod Mińskiem Mazowieckim. W pobliżu przebiegają również autostrada A2 oraz linia elektroenergetyczna wysokiego napięcia 400 kV.
Według ustaleń ekspertów ewentualny pożar i rozprzestrzenienie się niebezpiecznych substancji mogłyby doprowadzić do poważnych zakłóceń w funkcjonowaniu infrastruktury krytycznej, w tym lotniska wojskowego. Zagrożone byłyby także zdrowie i życie mieszkańców.
Sprawą zainteresowało się Biuro Bezpieczeństwa Narodowego. Jak podaje lokalna rozgłośnia, szef BBN Bartosz Grodecki, działając w imieniu prezydenta Karola Nawrockiego, ma zwrócić się do Ministerstwa Klimatu i Środowiska o pilne wyjaśnienia dotyczące dotychczasowych działań oraz braku finansowania likwidacji składowiska.
Biuro oczekuje również przedstawienia konkretnego planu usunięcia odpadów, wskazania odpowiedzialnych instytucji, możliwych źródeł finansowania i terminów realizacji. Wcześniej wsparcie dla działań samorządu zadeklarowało Ministerstwo Obrony Narodowej.
Wobec przedłużającego się problemu burmistrz Kałuszyna Arkadiusz Czyżewski zdecydował się na rozwiązanie rekomendowane przez wojewodę mazowieckiego Mariusza Frankowskiego.
W najbliższych dniach samorząd ma wydać decyzję administracyjną, na podstawie której przejmie obowiązek usunięcia odpadów w ramach tzw. wykonania zastępczego. Nie oznacza to przejęcia własności prywatnej działki, lecz formalne zaangażowanie gminy w likwidację zagrożenia.
Taki krok ma umożliwić ubieganie się o środki z budżetu państwa. Dotychczas gmina dwukrotnie występowała o dofinansowanie, jednak bezskutecznie. Koszt usunięcia i utylizacji chemikaliów może wynieść nawet 80 milionów złotych, co przekracza możliwości finansowe samorządu.
„Najgorszy scenariusz jest taki, że gmina zostanie z odpadami” – powiedział burmistrz Arkadiusz Czyżewski w rozmowie z lokalną gazetą.
Wojewoda mazowiecki zapowiedział pomoc w doraźnym zabezpieczeniu terenu. Rozważane jest między innymi wykonanie wałów z piasku oraz zastosowanie dodatkowego monitoringu. Rozwiązania te miałyby jednak charakter tymczasowy i nie zastąpią usunięcia niebezpiecznych substancji.
Mieszkańcy Ryczołka od dawna domagają się likwidacji niebezpiecznego składowiska. W styczniu 2026 roku zorganizowali protest, po którym pojawiły się zapowiedzi możliwego wsparcia finansowego. Ostatecznie jednak pieniądze nie zostały przyznane.
Sołtys Ryczołka Anna Gujska przyznała, że mieszkańcy z ostrożnością podchodzą do kolejnych deklaracji. Wcześniej również pojawiały się sygnały, że problem zostanie rozwiązany, jednak nie przełożyły się one na usunięcie odpadów.
Wojewoda Mariusz Frankowski podkreślił, że odpowiedzialności za powstanie składowiska nie należy przerzucać na władze Kałuszyna. Niebezpieczne substancje zostały zgromadzone przez podmioty, które prowadziły działalność związaną z odpadami, a samorząd od lat podejmował próby rozwiązania problemu.
Gmina Kałuszyn zamierza złożyć kolejny wniosek o dofinansowanie do Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Termin tegorocznego naboru środków na 2027 rok upływa 11 grudnia. Na razie nie ma potwierdzenia przyznania pieniędzy ani wyznaczonej daty rozpoczęcia usuwania chemikaliów.
