Na dachu Terminalu Kultury Gocław na warszawskiej Pradze-Południe powstało pierwsze w stolicy dzielnicowe obserwatorium astronomiczne działające przy samorządowej instytucji kultury. Mieszkańcy będą mogli obserwować Księżyc, planety, gwiazdy, mgławice, a nawet Słońce przy użyciu specjalistycznych teleskopów. Oficjalne otwarcie obiektu zaplanowano na niedzielę, 22 listopada 2026 roku.
Nowe obserwatorium powstało z myślą o mieszkańcach w każdym wieku – zarówno osobach rozpoczynających przygodę z astronomią, jak i pasjonatach zainteresowanych pogłębianiem swojej wiedzy. W placówce będą prowadzone obserwacje nieba, warsztaty edukacyjne, zajęcia praktyczne oraz astrofotografia. Przed oficjalnym otwarciem obiekt odwiedził prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski, który spotkał się z dziećmi uczestniczącymi w warsztatach.
Głównym urządzeniem przeznaczonym do nocnych obserwacji jest teleskop DO-GSO Ritchey-Chretien o średnicy zwierciadła około 35 centymetrów. Wyposażono go w system automatycznego śledzenia obiektów na niebie, specjalistyczną kamerę i elektroniczny mechanizm ustawiania ostrości. Sprzęt umożliwi fotografowanie kosmosu, obserwowanie planet, gromad gwiazd i mgławic, a także prowadzenie prostych badań naukowych, między innymi pomiarów zmian jasności gwiazd.
W obserwatorium zainstalowano również teleskop Sky-Watcher Heliostar 100 H-Alpha, przeznaczony do bezpiecznego oglądania i fotografowania Słońca. Dzięki specjalnym filtrom mieszkańcy będą mogli obserwować struktury słonecznej atmosfery, niewidoczne przez zwykłe teleskopy. Urządzenie pozwoli także śledzić zmiany aktywności Słońca poprzez porównywanie fotografii wykonywanych w kolejnych dniach.
Całą aparaturę chroni trzymetrowa kopuła ScopeDome, wyposażona w automatyczny mechanizm otwierania i obracania. Jej położenie może dostosowywać się do kierunku ustawienia teleskopu. Obiekt wyposażono również w kamerę rejestrującą niemal całe niebo oraz system monitorowania warunków atmosferycznych, który po odpowiedniej integracji będzie mógł automatycznie uruchamiać procedurę zamykania kopuły w przypadku niekorzystnej pogody.
Obserwatorium ma również umożliwiać mieszkańcom udział w tak zwanej nauce obywatelskiej, polegającej na zbieraniu i analizowaniu danych o wartości badawczej. Jednym z obszarów działalności będzie fotometria gwiazd, czyli mierzenie zmian ich jasności. Zakres prowadzonych obserwacji będzie uzależniony od pogody, widoczności poszczególnych obiektów oraz stopnia zaświetlenia warszawskiego nieba. Oficjalne uruchomienie placówki zaplanowano na 22 listopada.
