Posłanka Lewicy Anna-Maria Żukowska zapowiedziała złożenie projektu nowelizacji ustawy regulującej zasady postępowania z polskimi symbolami państwowymi. Nowe przepisy mają dotyczyć sposobu obchodzenia się z godłem i flagą Polski po ich fizycznym zużyciu. Parlamentarzystka zamierza przedstawić projekt do 11 listopada 2026 roku i liczy na poparcie wszystkich klubów parlamentarnych.
Żukowska poinformowała o swojej inicjatywie w serwisie X. „Symbole naszego kraju nie powinny lądować na śmietniku między gruzem a ogryzkiem. To kwestia godności wszystkich Polek i Polaków” – napisała posłanka. Podkreśliła również, że oczekuje ponadpartyjnego poparcia dla proponowanych zmian. Nie przedstawiła jednak jeszcze szczegółowych rozwiązań, które miałyby znaleźć się w projekcie.
Obecnie kwestie dotyczące polskich symboli państwowych reguluje ustawa z 31 stycznia 1980 roku o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych. Zgodnie z jej art. 1 otaczanie symboli państwowych czcią i szacunkiem jest prawem i obowiązkiem każdego obywatela, a także organów państwowych, instytucji i organizacji. Artykuł 15 wskazuje natomiast, że godło i barwy Rzeczypospolitej Polskiej muszą być umieszczane w sposób zapewniający im należną cześć i szacunek.
Choć ustawa określa ogólne zasady ochrony i eksponowania symboli narodowych, nie zawiera szczegółowej procedury postępowania z flagami i godłami, które uległy fizycznemu zużyciu. Istnieją jednak oficjalne wytyczne dotyczące takich sytuacji. W materiałach informacyjnych udostępnionych na rządowym portalu gov.pl wskazano, że zniszczoną flagę należy w godny sposób niepublicznie spalić lub rozdzielić jej barwy.
Podobne zalecenia dotyczą godła państwowego. Zgodnie z informatorem „Szanuj flagę Polski” wyblakłe lub uszkodzone wizerunki Orła Białego powinny zostać zniszczone z zachowaniem szacunku, na przykład poprzez zamalowanie, rozcięcie albo niepubliczne spalenie. Z kolei dokument „Zasady dobrej praktyki używania symboli państwowych przez administrację publiczną i obywateli” wskazuje, że również papierowe flagi wykorzystywane podczas uroczystości nie powinny być porzucane ani wyrzucane do śmietników. Są to jednak zalecenia dotyczące właściwego postępowania, a nie szczegółowa ustawowa procedura utylizacji.
Polskie prawo przewiduje również odpowiedzialność karną za określone działania wymierzone w symbole państwowe. Zgodnie z art. 137 § 1 Kodeksu karnego osoba, która publicznie znieważa, niszczy, uszkadza lub usuwa godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę albo inny znak państwowy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Przepis ten dotyczy publicznych działań określonych w ustawie i nie oznacza zakazu każdego sposobu pozbywania się zużytych symboli państwowych.
Zapowiadana przez Żukowską inicjatywa ma dotyczyć właśnie postępowania z symbolami, które nie nadają się już do dalszego użytkowania. Posłanka wyznaczyła termin złożenia projektu na 11 listopada, czyli Narodowe Święto Niepodległości. Na obecnym etapie nie wiadomo, czy proponowane przepisy określą konkretne metody niszczenia zużytych flag i godeł, obowiązki instytucji publicznych lub ewentualne sankcje za nieprzestrzeganie nowych zasad.
